Ο Τραμπ δηλώνει ότι το σύμφωνο για το πολιτικό πυρηνικό πρόγραμμα της Σαουδικής Αραβίας εξαρτάται από την ομαλοποίηση των σχέσεων με το Ισραήλ

Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε την Πέμπτη ότι η συμφωνία που επιτεύχθηκε με τη Σαουδική Αραβία για ένα πολιτικό πυρηνικό πρόγραμμα θα απαιτούσε από το Ριάντ να ομαλοποιήσει τις σχέσεις του με το Ισραήλ, προκαλώντας τους επαίνους του γραφείου του Πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Σε ανάρτησή του στο Truth Social, ο Τραμπ επέμεινε ότι «δεν θα υπάρξει εμπλουτισμός υλικού», υποδηλώνοντας ότι η συμφωνία δεν θα παρείχε στη Σαουδική Αραβία το δικαίωμα να εμπλουτίζει ουράνιο στο έδαφός της.
Η συμφωνία «αφορά μόνο μη στρατιωτική χρήση, όπως αυτές που διαθέτουν ήδη το Ιράν και τα ΗΑΕ (και άλλοι), θα εγκριθεί, αλλά υπόκειται πλήρως στην προσχώρηση της Σαουδικής Αραβίας στις πολύ σεβαστές και επιτυχημένες Συμφωνίες του Αβραάμ», έγραψε ο Τραμπ.
Παρόλο που η κυβέρνηση του πρώην προέδρου των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν είχε θέσει ως προϋπόθεση για την πυρηνική συνεργασία με τη Σαουδική Αραβία την αναγνώριση του Ισραήλ από το βασίλειο, δημοσιεύματα άφηναν να εννοηθεί ότι ο Τραμπ δεν θα επέβαλε αυτόν τον όρο.
Η ανάρτηση του Τραμπ έγινε αφότου υποστηρικτές του Ισραήλ —και, σύμφωνα με πληροφορίες, η ίδια η Ιερουσαλήμ— εξέφρασαν συναγερμό για την απόφαση της κυβέρνησής του να προχωρήσει με τη συμφωνία για την πολιτική πυρηνική ενέργεια χωρίς να τη θέσει ως προϋπόθεση για την ένταξη του Ριάντ στις Συμφωνίες του Αβραάμ.
Το Υπουργείο Ενέργειας των ΗΠΑ επίσης δεν έκανε καμία αναφορά στις Συμφωνίες του Αβραάμ κατά την ανακοίνωση της πυρηνικής συμφωνίας την Τετάρτη, υποδεικνύοντας ότι αυτή η προϋπόθεση δεν αποτελούσε μέρος των εγγράφων που υπέγραψαν η Ουάσιγκτον και το Ριάντ.
Ωστόσο, το δίκτυο Channel 12 μετέδωσε το βράδυ της Πέμπτης ότι υπήρξε συντονισμένη προσπάθεια στο Ισραήλ τα τελευταία 24ωρα ώστε να διασφαλιστεί ότι ο Τραμπ θα έθετε ως όρο για τη συμφωνία την ομαλοποίηση των σχέσεων με το Ισραήλ.
Ο Νετανιάχου φέρεται να συζήτησε το θέμα στην πρόσφατη τηλεφωνική του συνομιλία με τον Υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο, ο οποίος, σύμφωνα με το Channel 12, διαβεβαίωσε τον Νετανιάχου ότι η συμφωνία θα επιτευχθεί μόνο στο πλαίσιο της ομαλοποίησης.
Διευκρινίσεις και αντιδράσεις από τον Λευκό Οίκο
Παράλληλα, η επιμονή του Τραμπ ότι το Ριάντ δεν θα πραγματοποιούσε εμπλουτισμό ουρανίου φάνηκε να αποσκοπεί στην απάντηση σε δημοσίευμα της Wall Street Journal, το οποίο ισχυριζόταν ότι η συμφωνία θα μπορούσε να οδηγήσει αμερικανικές εταιρείες στην κατασκευή εγκατάστασης εμπλουτισμού ουρανίου στη Σαουδική Αραβία.
Η πρεσβεία της Σαουδικής Αραβίας στην Ουάσιγκτον δεν ανταποκρίθηκε αμέσως σε αίτημα για σχολιασμό της ανάρτησης του Τραμπ. Η διαχρονική θέση της Σαουδικής Αραβίας ήταν ότι δεν θα υπέγραφε τις Συμφωνίες του Αβραάμ χωρίς μια συμφωνία για έναν οδικό χάρτη προς την παλαιστινιακή κρατική υπόσταση —κάτι που αποτελεί κόκκινη γραμμή για την τρέχουσα κυβέρνηση του Ισραήλ.
Ωστόσο, η Αμερικανίδα δημοσιογράφος Λόρα Ρόζεν επικαλέστηκε ανώνυμη σαουδαραβική πηγή που δήλωσε ότι η απαίτηση του Τραμπ ήρθε πολύ αργά.
«Έχει υπογραφεί. Επομένως δεν υπάρχει τίποτα προς επαναδιαπραγμάτευση», ανέφερε η σαουδαραβική πηγή. «Τα tweets δεν ανατρέπουν υπογεγραμμένες συμφωνίες».
Παρόλα αυτά, ο Λευκός Οίκος επέμεινε ότι οι Σαουδάραβες γνώριζαν πως η συμφωνία εξαρτιόταν από την αναγνώριση του Ισραήλ, παρά το γεγονός ότι αυτό δεν αναφέρθηκε κατά την ανακοίνωση της συμφωνίας.
«Ο πρόεδρος είναι πάντα ο τελικός διαμορφωτής των συμφωνιών, όπως γνωρίζετε», δήλωσε η Εκπρόσωπος Τύπου Καρίν Λέβιτ στους δημοσιογράφους, προσθέτοντας ότι οι Συμφωνίες του Αβραάμ είναι «κάτι για το οποίο ο ίδιος νιώθει πολύ έντονα, έχει μιλήσει γι’ αυτό στο παρελθόν και θα συνεχίσει να το υποστηρίζει».
Η Λέβιτ δήλωσε ότι η Ουάσιγκτον θα «συνεχίσει να έχει αυτές τις συζητήσεις με τους Σαουδάραβες ομολόγους της» για την οριστικοποίηση μιας συμφωνίας που θα περιλαμβάνει την αναγνώριση του Ισραήλ, αν και ανέφερε ότι ο Τραμπ δεν είχε μιλήσει με τον Πρίγκιπα Διάδοχο της Σαουδικής Αραβίας, Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, μετά την προηγούμενη ανακοίνωσή του στο Truth Social.
Παρά την απουσία απάντησης από τη Σαουδική Αραβία στην ανάρτηση του Τραμπ, το γραφείο του Νετανιάχου δήλωσε ότι η ομαλοποίηση των σχέσεων με το Ριάντ θα αποτελούσε ένα «ιστορικό άλμα προς τα εμπρός» για την ειρήνη.
«Η κοινή αμερικανική και ισραηλινή στρατιωτική δράση κατά του γενοκτονικού καθεστώτος της Τεχεράνης και η συντριβή του ιρανικού άξονα τρομοκρατίας από το Ισραήλ δημιούργησαν τη δυνατότητα διεύρυνσης του κύκλου της ειρήνης», διακήρυξε το Γραφείο του Πρωθυπουργού.
«Όπως δήλωσε ο Πρόεδρος Τραμπ, η προσχώρηση της Σαουδικής Αραβίας στις Συμφωνίες του Αβραάμ θα αποτελούσε ένα ιστορικό άλμα προς τα εμπρός για την ειρήνη στη Μέση Ανατολή».
«Ειρήνη μέσω της Ισχύος», κατέληξε το Γραφείο του Πρωθυπουργού.
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Μπαχρέιν υπέγραψαν τις Συμφωνίες του Αβραάμ κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του Τραμπ το 2020, σπάζοντας ένα μακροχρόνιο ταμπού για να γίνουν τα πρώτα αραβικά κράτη που αναγνώρισαν το Ισραήλ μετά από ένα τέταρτο του αιώνα. Το Μαρόκο και το Σουδάν ακολούθησαν το παράδειγμά τους.
Η κυβέρνηση Τραμπ ανέφερε την Τετάρτη ότι η συμφωνία για την πολιτική πυρηνική ενέργεια συμμορφώνεται με τις συμφωνίες μη διασποράς του Νόμου περί Ατομικής Ενέργειας των ΗΠΑ, οι οποίες είναι από τις αυστηρότερες στον κόσμο.
Ωστόσο, άτομο που γνωρίζει τη συμφωνία δήλωσε ότι δεν περιλαμβάνει το Συμπληρωματικό Πρωτόκολλο του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (IAEA), το οποίο θα επέτρεπε περισσότερη παρακολούθηση, επιθεωρήσεις και επαληθεύσεις.
Η Σαουδική Αραβία, ο μεγαλύτερος εξαγωγέας πετρελαίου στον κόσμο, δήλωσε ότι η συμφωνία υποστηρίζει τις προσπάθειες για τη διαφοροποίηση των ενεργειακών πηγών και περιλαμβάνει τα «υψηλότερα διεθνή πρότυπα» πυρηνικής ασφάλειας, προστασίας και μη διασποράς.
Η συμφωνία θα επέτρεπε στη Σαουδική Αραβία να εμπλουτίζει ουράνιο και να επανεπεξεργάζεται πυρηνικά απόβλητα, τα οποία αποτελούν δυνητικούς δρόμους προς την απόκτηση πυρηνικού όπλου. Τα ΗΑΕ συμφώνησαν να παραιτηθούν και από τα δύο όταν υπέγραψαν παρόμοια συμφωνία με τις ΗΠΑ το 2009.
Ανησυχίες για κούρσα εξοπλισμών στον Κόλπο
Η συμφωνία αναμένεται να διαρκέσει 30 χρόνια και εμπλέκει αμερικανικές εταιρείες στην ανάπτυξη του προγράμματος. Αμερικανοί νομοθέτες και από τα δύο κόμματα καθώς και Ισραηλινοί αξιωματούχοι έχουν εκφράσει έντονη ανησυχία για ένα τέτοιο έργο, λόγω των φόβων ότι η Σαουδική Αραβία θα μπορούσε τελικά να το μετατρέψει για την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων. Θα υποβληθεί στο Κογκρέσο για αναθεώρηση, αν και δεν φαίνεται πιθανό ότι το ελεγχόμενο από τους Ρεπουμπλικανούς νομοθετικό σώμα θα μπλοκάρει την εφαρμογή του.
Οι φορείς χάραξης πολιτικής φοβούνται επίσης εδώ και καιρό ότι, εάν το Ιράν αποκτούσε πυρηνικό όπλο, η κίνηση αυτή θα πυροδοτούσε μια κούρσα εξοπλισμών σε ολόκληρο τον Κόλπο.
Ο Υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ, Κρις Ράιτ, απέρριψε τις ανησυχίες σχετικά με τη διασπορά, επιμένοντας ότι η συμφωνία ήταν προς το οικονομικό και στρατηγικό συμφέρον της Ουάσιγκτον.
«Αυτές οι συμφωνίες τηρούν τα υψηλότερα πρότυπα πυρηνικής ασφάλειας και μη διασποράς, ενώ βασίζονται στην καλύτερη πυρηνική τεχνολογία και τους κορυφαίους επιστήμονες του κόσμου, που σχεδιάστηκαν εδώ ακριβώς στις Ηνωμένες Πολιτείες», δήλωσε.

πηγή:Times of Israel