Οι ΗΠΑ πλήττουν το Ιράν και ανακαλούν την εξαίρεση από τις πετρελαϊκές κυρώσεις μετά τις επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια στα Στενά του Ορμούζ

Ο αμερικανικός στρατός εξαπέλυσε νέο κύμα αεροπορικών επιδρομών κατά του Ιράν την Τρίτη και ανακάλεσε την άδεια που επέτρεπε στη χώρα να πωλεί πετρέλαιο, μετά τα πλήγματα που δέχθηκαν τρία δεξαμενόπλοια από βλήματα στα Στενά του Ορμούζ, αυξάνοντας περαιτέρω την πίεση σε μια ήδη εύθραυστη εκεχειρία.

Ύστερα από μια ημέρα κατά την οποία τεράστια πλήθη πενθούσαν τον δολοφονημένο ανώτατο ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, στην ιερή πόλη Κομ, η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) ανακοίνωσε ότι ξεκίνησε σειρά «ισχυρών» επιθέσεων με στόχο να «επιβάλει βαρύ τίμημα για τη στοχοποίηση και τις επιθέσεις κατά της εμπορικής ναυσιπλοΐας».

«Η αποδεδειγμένη επιθετικότητα του Ιράν ήταν αδικαιολόγητη, επικίνδυνη και συνιστά σαφή παραβίαση της εκεχειρίας», ανέφερε η CENTCOM σε ανάρτησή της στο X.

Αργότερα ανακοίνωσε ότι επλήγησαν περισσότεροι από 80 ιρανικοί στόχοι, μεταξύ των οποίων συστήματα αεράμυνας, κέντρα διοίκησης και ελέγχου, παράκτια ραντάρ, αντιπλοϊκοί πύραυλοι και περισσότερα από 60 ταχύπλοα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), με σκοπό «να αποδυναμωθεί η ικανότητα του Ιράν να συνεχίσει τις επιθέσεις κατά του διεθνούς εμπορίου που διέρχεται από τον διεθνή εμπορικό διάδρομο».

«Οι δυνάμεις της CENTCOM παραμένουν σε ετοιμότητα και είναι προετοιμασμένες να καταστήσουν το Ιράν υπόλογο όταν δεν τηρείται ή παραβιάζεται η συμφωνία», πρόσθεσε.

Ιρανικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν ότι τις πρώτες πρωινές ώρες της Τετάρτης σημειώθηκαν εκρήξεις στο νότιο λιμάνι Σιρίκ, στο νησί Κεσμ, καθώς και στο Μπαντάρ Αμπάς. Δεν αναφέρθηκαν θάνατοι αμάχων, όμως αρκετοί άνθρωποι τραυματίστηκαν από θραύσματα «εχθρικού βλήματος» που έπληξε εμπορική προβλήτα στο Σιρίκ, σύμφωνα με ρεπόρτερ της ιρανικής κρατικής τηλεόρασης. Οι ίδιες αναφορές έκαναν λόγο για πλήγματα και σε αλιευτικές προβλήτες στο Σιρίκ και στο Μπαντάρ Αμπάς, όπου αρκετά αλιευτικά σκάφη τυλίχθηκαν στις φλόγες.

Οι επιθέσεις πραγματοποιήθηκαν λίγο μετά την απόφαση της Ουάσιγκτον να ανακαλέσει την προσωρινή εξαίρεση από τις κυρώσεις που επέτρεπε τις εξαγωγές ιρανικού πετρελαίου, αυξάνοντας την πίεση προς την Τεχεράνη καθώς συνεχίζονται οι διαπραγματεύσεις για την οριστική διευθέτηση της σύγκρουσης.

«Οι ενέργειες του Ιράν στα Στενά του Ορμούζ ήταν απολύτως απαράδεκτες για τις Ηνωμένες Πολιτείες και θα έχουν συνέπειες», δήλωσε Αμερικανός αξιωματούχος στο AFP.

Ο ίδιος, υπό καθεστώς ανωνυμίας, υπογράμμισε ότι το μνημόνιο κατανόησης ΗΠΑ–Ιράν «βασίζεται αποκλειστικά στην τήρηση των δεσμεύσεων», προειδοποιώντας ότι η Τεχεράνη θα αποκομίσει οφέλη μόνο εφόσον επιδείξει «καλή συμπεριφορά».

Οι τιμές του πετρελαίου αυξήθηκαν πάνω από 3% μετά την ανακοίνωση της αμερικανικής απόφασης.

Συνεχίζονται οι προσπάθειες για οριστική συμφωνία

Αμερικανός αξιωματούχος είχε δηλώσει νωρίτερα ότι οι διαπραγματευτές εξακολουθούν να εργάζονται καλόπιστα για την επίτευξη οριστικής συμφωνίας με το Ιράν. Ωστόσο, ο έλεγχος των Στενών του Ορμούζ προσφέρει στην Τεχεράνη τεράστια διαπραγματευτική ισχύ, επιτρέποντάς της ουσιαστικά να οδηγήσει σε αδιέξοδο ακόμη και την ισχυρότερη στρατιωτική δύναμη του κόσμου. Αναλυτές εκτιμούν ότι οι επιθέσεις κατά πλοίων χρησιμοποιούνται από το Ιράν για να καταδείξει αυτή τη μόχλευση κατά τις συνομιλίες για μια μακροπρόθεσμη ειρηνευτική συμφωνία με τις ΗΠΑ.

Βάσει της προσωρινής συμφωνίας ΗΠΑ–Ιράν, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών είχε εκδώσει στις 22 Ιουνίου γενική άδεια που επέτρεπε την παραγωγή, μεταφορά και πώληση αργού πετρελαίου και πετροχημικών προϊόντων ιρανικής προέλευσης έως τις 21 Αυγούστου. Με την ανάκληση της άδειας την Τρίτη, δόθηκε στο Ιράν προθεσμία έως τις 17 Ιουλίου για να ολοκληρώσει τις σχετικές συναλλαγές.

Το υπουργείο Εξωτερικών του Ιράν καταδίκασε την απόφαση ως παραβίαση του πλαισίου συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου και δήλωσε ότι η Ουάσιγκτον θα φέρει την ευθύνη για τις συνέπειες.

«Το Ιράν απευθύνει σοβαρή προειδοποίηση για τις συνέπειες της παραβίασης της συμφωνίας από τις Ηνωμένες Πολιτείες και θα λάβει αποφασιστικά μέτρα για την προστασία των συμφερόντων και της εθνικής του ασφάλειας», ανέφερε το υπουργείο σε ανακοίνωση που μετέδωσαν τα επίσημα μέσα ενημέρωσης.

Στο ίδιο πνεύμα, ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου, Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, κατηγόρησε τις ΗΠΑ για «σοβαρές» παραβιάσεις του μνημονίου κατανόησης, επικαλούμενος τις αμερικανικές επιθέσεις κατά του Ιράν, την επαναφορά των πετρελαϊκών κυρώσεων, τις απειλές για νέες επιδρομές, τις παραβιάσεις των ιρανικών «ρυθμίσεων» στα Στενά του Ορμούζ και τις συνεχιζόμενες ισραηλινές επιθέσεις κατά της Χεζμπολάχ στον Λίβανο.

«Η εποχή του εκφοβισμού και του εκβιασμού έχει τελειώσει. Δεν οδηγεί πουθενά», έγραψε ο Γκαλιμπάφ, ο οποίος είναι και ο επικεφαλής διαπραγματευτής του Ιράν στις συνομιλίες με τις ΗΠΑ, σε ανάρτησή του στο X. «Δεν υποχωρούμε.»

Παράλληλα, το Κεντρικό Στρατηγείο Χατάμ αλ-Ανμπίγια ανακοίνωσε ότι οι ιρανικές ένοπλες δυνάμεις θα δώσουν «συντριπτική απάντηση» σε αυτό που χαρακτήρισε «κατάφωρη πράξη επιθετικότητας» των ΗΠΑ, προειδοποιώντας ότι η Τεχεράνη δεν θα επιτρέψει αμερικανική παρέμβαση στη διαχείριση των Στενών του Ορμούζ.

Τόνισε επίσης ότι η μοναδική ασφαλής δίοδος για εμπορικά πλοία και πετρελαιοφόρα μέσω των Στενών είναι η διαδρομή που έχει καθορίσει το Ιράν.

Λίγες ώρες αργότερα, το Κουβέιτ ανακοίνωσε ότι τα συστήματα αεράμυνάς του ενεργοποιήθηκαν για την αναχαίτιση εισερχόμενων πυρών, ενώ και το Μπαχρέιν ανέφερε ότι δέχεται πυραυλική επίθεση.

Δεν υπήρξαν άμεσες πληροφορίες για το τι επλήγη στις δύο χώρες.

Το Μπαχρέιν και το Κουβέιτ έχουν βρεθεί και στο παρελθόν στο στόχαστρο του Ιράν κατά τη διάρκεια προηγούμενων εντάσεων εν μέσω της εκεχειρίας ΗΠΑ–Ιράν.

Οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης ανακοίνωσαν ότι έπληξαν δεκάδες αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις στο Μπαχρέιν και το Κουβέιτ ως αντίποινα για τις αμερικανικές επιθέσεις, σύμφωνα με ανακοίνωση που μετέδωσε η κρατική τηλεόραση IRIB.

«Ως πρώτη απάντηση σε αυτή την επιθετικότητα, το Ναυτικό και η Αεροδιαστημική Δύναμη των IRGC πραγματοποίησαν κοινή επιχείρηση με πυραύλους και drones, πλήττοντας 85 βασικές αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις» στις δύο χώρες, ενώ κατέρριψαν και ένα μη επανδρωμένο αεροσκάφος MQ-9, ανέφερε η ανακοίνωση.

Το Κατάρ κατηγόρησε το Ιράν για τις επιθέσεις της Τρίτης σε πλοία, μεταξύ των οποίων και το μεγάλο καταριανό δεξαμενόπλοιο υγροποιημένου φυσικού αερίου Al Rekayyat, το οποίο επλήγη κατά τη διάρκεια της νύχτας από drone που προκάλεσε πυρκαγιά στο μηχανοστάσιό του. Το πλήρωμα είναι ασφαλές και απομακρύνεται από το πλοίο.

Το υπουργείο Εξωτερικών του Κατάρ ανακοίνωσε ότι κάλεσε τον αναπληρωτή πρέσβη του Ιράν και του επέδωσε επίσημη διαμαρτυρία, ζητώντας από την Τεχεράνη «να σταματήσει αμέσως κάθε πρακτική που υπονομεύει την περιφερειακή ασφάλεια».

«Θεωρούμε το Ιράν πλήρως νομικά υπεύθυνο για αυτή την επίθεση και για κάθε ζημία ή συνέπεια που θα προκύψει», έγραψε στο X ο εκπρόσωπος του καταριανού υπουργείου Εξωτερικών, Ματζέντ Αλ Ανσάρι.

Το Ιράν εξέφρασε «έκπληξη» για τις κατηγορίες του Κατάρ, χαρακτηρίζοντάς τες «απαράδεκτες». Σε ανακοίνωση του πρακτορείου IRNA υποστήριξε ότι τηρεί με συνέπεια τις δεσμεύσεις του, αλλά ισχυρίστηκε ότι τα εμπορικά πλοία αντιμετωπίζουν κινδύνους όταν χρησιμοποιούν διαδρομές που δεν έχουν συντονιστεί με τις ιρανικές αρχές.

Ένα σαουδαραβικό υπερδεξαμενόπλοιο, το Wedyan, υπέστη επίσης ζημιές ανοικτά του Ομάν, σύμφωνα με πηγές ναυτιλιακής ασφάλειας. Το Ριάντ απέδωσε την επίθεση στην Τεχεράνη, με το σαουδαραβικό υπουργείο Εξωτερικών να καταδικάζει «τη στοχοποίηση του σαουδαραβικού δεξαμενόπλοιου Wedyan κατά τη διέλευσή του από τα Στενά του Ορμούζ, καθώς και την επίθεση στο καταριανό δεξαμενόπλοιο Al Rekayyat».

Δεύτερος Αμερικανός αξιωματούχος, επίσης υπό καθεστώς ανωνυμίας, δήλωσε ότι οι πρώτες ενδείξεις δείχνουν πως το Ιράν άνοιξε πυρ εναντίον τριών εμπορικών πλοίων.

Εκατοντάδες χιλιάδες στους δρόμους της Κομ

Οι επιθέσεις της Τρίτης, που έβαλαν τέλος σε περισσότερο από μία εβδομάδα σχετικής ηρεμίας, αναζωπύρωσαν τις ανησυχίες για την ελευθερία της ναυσιπλοΐας, αφού το Ιράν είχε άρει τον αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ στο πλαίσιο της εκεχειρίας με τις ΗΠΑ.

Η ιρανική ηγεσία επιδιώκει να εγκαθιδρύσει μόνιμο σύστημα είσπραξης τελών μετά τη λήξη της 60ήμερης εκεχειρίας, κάτι που θα άλλαζε σημαντικά τις ισορροπίες ισχύος σε μια περιοχή όπου οι Ηνωμένες Πολιτείες λειτουργούν επί δεκαετίες ως εγγυήτρια δύναμη ασφαλείας.

Στο εσωτερικό της χώρας, το καθεστώς αξιοποιεί το πένθος για τον Χαμενεΐ, που ξεκίνησε την περασμένη εβδομάδα, ώστε να επιδείξει τον έλεγχό του μετά τη δολοφονία του ίδιου, της κόρης, της εγγονής, του γαμπρού και της νύφης του την πρώτη ημέρα του πολέμου.

Τα φέρετρα του ανώτατου ηγέτη και των συγγενών του μεταφέρθηκαν την Τρίτη στους δρόμους της ιερατικής πόλης Κομ, όπου εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι κρατούσαν σημαίες και πανό που συνέκριναν τον Χαμενεΐ με τους σεβαστούς σιίτες μάρτυρες.

Με συνθήματα ορκίζονταν να εκδικηθούν τον θάνατό του, ενώ αρκετοί κρατούσαν πλακάτ με το σύνθημα: «Σκοτώστε τον Τραμπ».

Αργότερα την Τρίτη, τα ιρανικά κρατικά μέσα μετέδωσαν πλάνα από αεροσκάφος που μετέφερε το φέρετρο του Χαμενεΐ στο αεροδρόμιο της ιερής σιιτικής πόλης Νατζάφ στο γειτονικό Ιράκ. Ο πρωθυπουργός του Ιράκ, Αλί αλ-Ζαΐντι, και άλλοι υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι υποδέχθηκαν τη σορό ενόψει της κηδείας και της μεγάλης λαϊκής πομπής που έχει προγραμματιστεί για την Τετάρτη.

Ο πρόεδρος του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν, ο οποίος βρισκόταν στο Ιράκ για τις τελετές, επέστρεψε εσπευσμένα στην πατρίδα του μετά τις αμερικανικές επιδρομές στη νότια χώρα, σύμφωνα με την κρατική τηλεόραση.

Τραμπ: «Ή θα κάνουμε συμφωνία ή θα τελειώσουμε τη δουλειά»

Η εκεχειρία είχε στόχο να δημιουργήσει ένα παράθυρο 60 ημερών για διαπραγματεύσεις σχετικά με μια μόνιμη συμφωνία, όμως οι έμμεσες συνομιλίες στο Κατάρ ολοκληρώθηκαν την περασμένη εβδομάδα χωρίς καμία ουσιαστική πρόοδο.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έχει επανειλημμένα απειλήσει ότι θα επαναλάβει τους βομβαρδισμούς. Τη Δευτέρα δήλωσε από το Οβάλ Γραφείο:

«Ή θα κάνουμε μια συμφωνία ή θα τελειώσουμε τη δουλειά… Μπορούμε να γκρεμίσουμε τις γέφυρές τους μέσα σε μία ώρα. Μπορούμε να καταστρέψουμε την ενεργειακή τους υποδομή.»

Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, απάντησε ότι, σύμφωνα με τους όρους του προσωρινού μνημονίου για την εκεχειρία, οι διαπραγματεύσεις για την τελική συμφωνία «δεν θα ξεκινήσουν όσο συνεχίζονται οι απειλές».

Όταν ξεκίνησε τον πόλεμο πριν από τέσσερις μήνες, ο Τραμπ είχε δηλώσει ότι στόχος ήταν η καταστροφή των πυρηνικών και πυραυλικών προγραμμάτων του Ιράν, η εξάλειψη της δυνατότητάς του να απειλεί τους γείτονές του και η δημιουργία των προϋποθέσεων ώστε ο ιρανικός λαός να ανατρέψει την ηγεσία του.

Μέχρι στιγμής, κανένας από αυτούς τους στόχους δεν έχει επιτευχθεί, αν και η Ουάσιγκτον υποστηρίζει ότι μια μόνιμη συμφωνία θα τερματίσει αυτό που θεωρεί ιρανικό πρόγραμμα ανάπτυξης πυρηνικών όπλων, κάτι που η Τεχεράνη εξακολουθεί να αρνείται, επιμένοντας ότι το πυρηνικό της πρόγραμμα έχει αποκλειστικά ειρηνικό χαρακτήρα.

πηγή:Times of Israel