Ο πρώτος γύρος των συνομιλιών ΗΠΑ-Ιράν στην Ελβετία ακυρώθηκε, θολώνοντας τις προοπτικές για μια διαρκή εκεχειρία

Ο πρώτος γύρος των τεχνικών συνομιλιών στο πλαίσιο του νέου μνημονίου συναντίληψης ΗΠΑ-Ιράν δεν θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή, την ημέρα που αναμενόταν να ξεκινήσουν οι διαπραγματεύσεις στο ελβετικό ορεινό θέρετρο Μπούργκενστοκ, ανακοίνωσε το ελβετικό Υπουργείο Εξωτερικών.
Η συνάντηση ακυρώθηκε παρόλο που η υπογραφή του μνημονίου έθεσε σε κίνηση την αντίστροφη μέτρηση για μια περίοδο 60 ημερών, κατά τη διάρκεια της οποίας το Ιράν και οι ΗΠΑ υποτίθεται ότι θα σφυρηλατήσουν μια τελική συμφωνία για ευαίσθητα και περίπλοκα ζητήματα, όπως το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Ο λόγος της ακύρωσης παραμένει ασαφής, αν και Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε στο Axios ότι ενδέχεται να οφείλεται στις αντιρρήσεις του Ιράν για τις παραβιάσεις της εκεχειρίας στον Λίβανο εκ μέρους του Ισραήλ, καθώς οι μάχες μεταξύ του Ισραήλ και της υποστηριζόμενης από το Ιράν τρομοκρατικής οργάνωσης Χεζμπολάχ συνεχίζονται. Η συμφωνία επιτάσσει εκεχειρία στον Λίβανο και το Ιράν έχει απαιτήσει την αποχώρηση του Ισραήλ, όμως το Ισραήλ έχει δεσμευτεί να διατηρήσει τα στρατεύματά του σε μια ζώνη ασφαλείας στο νότιο τμήμα της χώρας.
Η ελβετική ανακοίνωση ακολούθησε τη δήλωση εκπροσώπου του Λευκού Οίκου κατά τη διάρκεια της νύχτας, ο οποίος ανέφερε ότι ο Αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς δεν θα αναχωρούσε τελικά το βράδυ της Πέμπτης για τις συνομιλίες.
«Όπως δήλωσε ο αντιπρόεδρος στη συνέντευξη Τύπου, τα σχέδια για τις επερχόμενες τεχνικές συνομιλίες με το Ιράν δεν έχουν οριστικοποιηθεί και η αμερικανική αντιπροσωπεία είναι έτοιμη να αναχωρήσει με την πρώτη διαθέσιμη ευκαιρία», ανέφερε σε ανακοίνωσή του εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου.
«Ωστόσο, η επιμελητεία (logistics) αυτών των διαπραγματεύσεων δεν ήταν ποτέ απλή ή προβλέψιμη. Μέχρι στιγμής, ο αντιπρόεδρος δεν αναχωρεί απόψε. Θα σας ενημερώσουμε μόλις έχουμε μια συγκεκριμένη ενημέρωση για τα επόμενα βήματα. Προσβλέπουμε στην έναρξη των τεχνικών συνομιλιών το συντομότερο δυνατό», πρόσθεσε η ανακοίνωση.
Ο Βανς είχε δηλώσει στη συνέντευξη Τύπου —όπου καταφέρθηκε εναντίον της κριτικής Ισραηλινών αξιωματούχων για τη συμφωνία με το Ιράν και τον Πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ— ότι οι προγραμματισμένες συνομιλίες δεν είχαν οριστικοποιηθεί επειδή ήταν δύσκολο να εξέλθουν οι Ιρανοί αξιωματούχοι από το Ιράν. Ο Βανς ανέφερε ότι πίστευε πως θα ταξιδέψει στην Ελβετία κάποια στιγμή μέσα στο Σαββατοκύριακο.
Οι επικριτές του μνημονίου συναντίληψης που υπογράφηκε αυτή την εβδομάδα έχουν επισημάνει τις διατάξεις του για την ελάφρυνση των κυρώσεων προς το Ιράν, συμπεριλαμβανομένου του ξεπαγώματος ιρανικών κεφαλαίων και της δημιουργίας ενός ταμείου ανασυγκρότησης 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Ο Βανς δήλωσε την Πέμπτη ότι το Ιράν θα αποκομίσει οφέλη μόνο εάν συμμορφωθεί με τους όρους που πρόκειται να καθοριστούν στο παράθυρο των 60 ημερών, το οποίο, όπως είπε, ξεκίνησε την Πέμπτη.
Γουίτκοφ: Το Ιράν θα επιτρέψει την είσοδο σε πυρηνικούς επιθεωρητές του ΟΗΕ
Ο ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ Στιβ Γουίτκοφ, μέλος της αμερικανικής διαπραγματευτικής ομάδας υπό τον Βανς, δήλωσε σε Αμερικανούς νομοθέτες κατά τη διάρκεια κεκλεισμένων των θυρών συνάντησης ότι η Τεχεράνη θα προσκαλέσει επιθεωρητές της πυρηνικής υπηρεσίας του ΟΗΕ, σύμφωνα με δύο άτομα που είναι εξοικειωμένα με τη συζήτηση και μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας.
Ο Γουίτκοφ αποκάλυψε στη συνάντηση την ύπαρξη μιας παράλληλης επιστολής (side letter) που συντάχθηκε μεταξύ της Τεχεράνης και του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (IAEA), η οποία καλούσε τους επιθεωρητές του IAEA να ελέγξουν τις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν και να ξεκινήσουν εργασίες για τον εντοπισμό του αποθέματός του σε υψηλά εμπλουτισμένο ουράνιο, σύμφωνα με τις πηγές.
Ο απεσταλμένος δήλωσε επίσης στην ηγεσία του Κογκρέσου και σε μέλη των επιτροπών του Κογκρέσου για την εθνική ασφάλεια ότι το μνημόνιο με το Ιράν δεν περιλαμβάνει κρυφές ή παράλληλες συμφωνίες, ανέφεραν οι πηγές.
Το απόθεμα του Ιράν σε υψηλά εμπλουτισμένο ουράνιο πιστεύεται ότι θάφτηκε κάτω από συντρίμμια μετά από αμερικανικά πλήγματα σε βασικές ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις κατά τη διάρκεια του πολέμου 12 ημερών μεταξύ Ισραήλ και Ιράν τον περασμένο Ιούνιο.
Ο IAEA έχει επικρίνει στο παρελθόν το Ιράν επειδή απέτυχε να δώσει πλήρη αναφορά για την τοποθεσία του υλικού και επειδή απέκλεισε τους επιθεωρητές από τις πυρηνικές τοποθεσίες.
Αν και το Ιράν, οι ηγέτες του οποίου έχουν ορκιστεί την καταστροφή του Ισραήλ, αρνείται ότι επιδιώκει την απόκτηση πυρηνικών όπλων, έχει εμπλουτίσει ουράνιο σε επίπεδα που δεν έχουν καμία ειρηνική εφαρμογή και έχει απορρίψει τις εκκλήσεις να σταματήσει τον εμπλουτισμό ουρανίου.
Χαμενεΐ: Οι συνομιλίες με τις ΗΠΑ δεν σημαίνουν «αποδοχή της άποψης του εχθρού»
Μια δήλωση αργά την Πέμπτη, η οποία αποδίδεται στον Ανώτατο Ηγέτη του Ιράν Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, ανέφερε ότι ο ίδιος είχε εγκρίνει το μνημόνιο συναντίληψης, αλλά ότι οι μελλοντικές απευθείας διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ «δεν θα σημαίνουν αποδοχή της άποψης του εχθρού».
Ο Χαμενεΐ δεν έχει εμφανιστεί δημόσια από την έναρξη του πολέμου ΗΠΑ-Ισραήλ εναντίον του Ιράν. Φέρεται να δήλωσε ότι ενέκρινε το μνημόνιο αφού ανώτεροι Ιρανοί αξιωματούχοι, συμπεριλαμβανομένου του Προέδρου Μασούντ Πεζεσκιάν, τον διαβεβαίωσαν ότι τα δικαιώματα του Ιράν και τα συμφέροντα του «Μετώπου της Αντίστασης» θα διασφαλιστούν.
Ο Πεζεσκιάν, ως επικεφαλής του Ανώτατου Εθνικού Συμβουλίου Ασφαλείας του Ιράν, έχει δεσμευτεί να μην υποχωρήσει εάν η Ουάσιγκτον εγείρει «υπερβολικές απαιτήσεις», φέρεται να είπε ο Χαμενεΐ.
Ο Χαμενεΐ διορίστηκε ανώτατος ηγέτης τον Μάρτιο, αφότου ο πατέρας και προκάτοχός του Αλί Χαμενεΐ σκοτώθηκε στα πρώτα πλήγματα της αμερικανοϊσραηλινής εκστρατείας βομβαρδισμών στις 28 Φεβρουαρίου. Πιστεύεται ότι και ο ίδιος είχε τραυματιστεί σε εκείνα τα πλήγματα.
Η εκστρατεία είχε ως στόχο την αποσταθεροποίηση του καθεστώτος του Ιράν και την καταστροφή των προγραμμάτων βαλλιστικών πυραύλων και πυρηνικών του, όμως οι μάχες οδηγήθηκαν σε εκεχειρία στις 8 Απριλίου χωρίς να επιτευχθεί κανένας από αυτούς τους στόχους.
Νωρίς στον πόλεμο, το Ιράν επέβαλε αποκλεισμό στα Στενά του Ορμούζ. Το κλείσιμο απέκοψε περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας ναυσιπλοΐας πετρελαίου και φυσικού αερίου, προκαλώντας παγκόσμια άνοδο των τιμών της ενέργειας και ασκώντας πολιτική πίεση στον Λευκό Οίκο να τερματίσει τον πόλεμο.
Οι ΗΠΑ ήραν τον δικό τους αποκλεισμό στο Ιράν ως μέρος της συμφωνίας με το Ιράν, και το μνημόνιο καλεί το Ιράν να αποκαταστήσει τη θαλάσσια κυκλοφορία και να αποναρκοθετήσει τη ζωτική αυτή θαλάσσια οδό.
Το συμβούλιο ασφαλείας του Πεζεσκιάν δήλωσε κατά τη διάρκεια της νύχτας ότι θα λάβει μέτρα για την έκδοση ταχειών εγκρίσεων σε πλοία που ελπίζουν να περάσουν από τα στενά, σύμφωνα με το μνημόνιο.
Τα μέτρα για την αποναρκοθέτηση θα εκτελεστούν βάσει του μνημονίου, αν και συνιστάται στα πλοία να τηρούν τη διαδρομή και το χρονοδιάγραμμα που καθορίζονται από την αρχή, πρόσθεσε η ανακοίνωση που δημοσιεύθηκε από τα κρατικά μέσα ενημέρωσης.

πηγή:Times of Israel