Η Στρατηγική Αναδιαμόρφωση της Ανατολικής Μεσογείου
Η πρόσφατη επικύρωση της συμφωνίας θαλάσσιων συνόρων Τουρκίας-Λιβύης του 2019 από το κοινοβούλιο της Ανατολικής Λιβύης αλλάζει το γεωπολιτικό τοπίο της Ανατολικής Μεσογείου, ενισχύοντας σημαντικά την περιφερειακή επιρροή της Άγκυρας. Βασισμένη στο δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας», η συμφωνία δημιουργεί έναν θαλάσσιο διάδρομο που συνδέει την Τουρκία και τη Λιβύη κοντά στις ακτές της Κρήτης, επικαλύπτοντας και αμφισβητώντας ευθέως τις ελληνικές διεκδικήσεις. Αν και η Τουρκία είναι απίθανο να διεξάγει άμεσα ενεργειακές έρευνες σε αυτά τα αμφισβητούμενα ύδατα λόγω των εσωτερικών ρηγμάτων της Λιβύης, η κίνηση εξυπηρετεί έναν ισχυρό στρατηγικό σκοπό. Επιβάλλοντας επίσημα αυτά τα όρια, η Άγκυρα αποτρέπει αποτελεσματικά τις διεθνείς ενεργειακές εταιρείες από το να επενδύσουν ή να πραγματοποιήσουν έρευνες σε ελληνικά θαλάσσια οικόπεδα, προκαλώντας γεωπολιτικές τριβές και επιβάλλοντας την κυριαρχία της χωρίς να απαιτείται άμεση στρατιωτική δράση.
Αυτή η επικύρωση εισάγει ένα περίπλοκο παράδοξο στην εσωτερική σύγκρουση της Λιβύης και στο δίκτυο των εξωτερικών της συμμαχιών. Όταν η ναυτική συμφωνία υπεγράφη αρχικά το 2019, λειτούργησε ως συναλλακτικός μηχανισμός για την Τουρκία, προκειμένου να παράσχει κρίσιμη στρατιωτική υποστήριξη στην εδρεύουσα στην Τρίπολη Κυβέρνηση Εθνικής Συμφωνίας (GNA). Αυτή η παρέμβαση απέκρουσε επιτυχώς την πολιορκία από τον Λιβυκό Εθνικό Στρατό (LNA) του στρατηγού Χαλίφα Χαφτάρ, ο οποίος υποστηριζόταν από την Αίγυπτο, τα ΗΑΕ και τη Ρωσία. Το στοιχείο έκπληξης της τωρινής επικύρωσης είναι η έγκρισή της από το κοινοβούλιο της Ανατολικής Λιβύης, ένα όργανο ιστορικά ευθυγραμμισμένο με τον Χαφτάρ. Αυτή η σπάνια ενιαία λιβυκή στάση εγείρει επιτακτικά ερωτήματα σχετικά με τη μετατόπιση των εσωτερικών ισορροπιών ισχύος και την ευθραυστότητα των συμμαχιών δι’ αντιπροσώπων, προκαλώντας ιδιαίτερη σύγχυση στην Αίγυπτο και το Ισραήλ, που στο παρελθόν διατηρούσαν στρατηγικούς δεσμούς με φατρίες της Ανατολικής Λιβύης.
Οι γεωπολιτικές επιπτώσεις ήταν άμεσες, προκαλώντας τη σφοδρή καταδίκη από την Ελλάδα, το Ισραήλ, την Αίγυπτο και την Ευρωπαϊκή Ένωση, που θεωρούν το σύμφωνο ως κατάφωρη παραβίαση του διεθνούς δικαίου. Για την ευρύτερη Μέση Ανατολή, η συμφωνία περιπλέκει τις συνεχιζόμενες και εύθραυστες διπλωματικές ανακατατάξεις. Η Τουρκία και η Αίγυπτος έχουν περάσει τα τελευταία χρόνια αποκαθιστώντας τις σχέσεις τους· αυτή η ναυτική διαμάχη απειλεί τώρα να διαταράξει την προσέγγιση Άγκυρας-Καΐρου, γεγονός που με τη σειρά του επηρεάζει τις περιφερειακές στρατηγικές της Σαουδικής Αραβίας. Επιπλέον, το σύμφωνο προσθέτει άλλο ένα επίπεδο τριβής στην επιδεινούμενη σχέση Τουρκίας-Ισραήλ, η οποία δοκιμάζεται ήδη από τις συγκρούσεις στη Συρία και την αλλαγή συμμαχιών στο Κέρας της Αφρικής.
Σε απάντηση σε αυτή την κλιμακούμενη αστάθεια, οι περιφερειακές δυνάμεις επιταχύνουν τις στρατιωτικές τους ικανότητες. Το Ισραήλ επενδύει σημαντικά στον ναυτικό εκσυγχρονισμό, αποκτώντας νέες κορβέτες κλάσης Sa’ar 6, προηγμένα υποβρύχια και αναπτύσσοντας νέα σκάφη κλάσης Reshef. Η στρατηγική αμυντική συνεργασία μεταξύ Ισραήλ και Ελλάδας βαθαίνει επίσης, κάτι που αναδεικνύεται από την προμήθεια ισραηλινών συστημάτων αεράμυνας από την Ελλάδα στο πλαίσιο του προγράμματος «Ασπίδα του Αχιλλέα». Αυτές οι αμυντικές αναβαθμίσεις λαμβάνουν χώρα με φόντο την περιφερειακή αβεβαιότητα, η οποία τροφοδοτείται από αναφορές ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες μειώνουν αθόρυβα τη στρατιωτική τους παρουσία σε βάσεις της Μέσης Ανατολής εν μέσω ευρύτερων συγκρούσεων.
Τελικά, η αναβίωση του ναυτικού συμφώνου Τουρκίας-Λιβύης εγγυάται παρατεταμένη παράλυση για τον ενεργειακό τομέα της Ανατολικής Μεσογείου. Η περασμένη δεκαετία απέδειξε ότι οι φιλόδοξοι περιφερειακοί ενεργειακοί διάδρομοι δεν μπορούν να υλοποιηθούν σε ένα κλίμα αλληλεπικαλυπτόμενων εδαφικών διεκδικήσεων και άλυτων διπλωματικών αδιεξόδων. Δεδομένης της αποδεδειγμένης τρωτότητας των ενεργειακών υποδομών σε επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη, οι διεθνείς κοινοπραξίες δεν πρόκειται να χρηματοδοτήσουν αγωγούς δισεκατομμυρίων σε εξαιρετικά αμφισβητούμενα ύδατα. Μέχρι να επιτευχθεί μια συνολική διπλωματική συναίνεση μεταξύ Ελλάδας, Τουρκίας, Κύπρου, Αιγύπτου και Ισραήλ, το τεράστιο ενεργειακό δυναμικό της περιοχής θα παραμείνει εγκλωβισμένο κάτω από μια επιφάνεια ανυπέρβλητου γεωπολιτικού αδιεξόδου.
πηγή:Jerusalem Post