Η Άντα Γιονάτ, η διάσημη Ισραηλινή κρυσταλλογράφος που τιμήθηκε με το Νόμπελ Χημείας το 2009 και με το Βραβείο του Ισραήλ, πέθανε τη Δευτέρα σε ηλικία 87 ετών.
Ο θάνατος της Γιονάτ ανακοινώθηκε από το Ινστιτούτο Weizmann, το επαγγελματικό σπίτι της Γιονάτ για δεκαετίες, το οποίο ανέφερε σε ανακοίνωσή του ότι το έργο της βοήθησε να «ανοίξει ο δρόμος για την ανάπτυξη πιο προηγμένων αντιβιοτικών και την καταπολέμηση των ανθεκτικών στα αντιβιοτικά βακτηρίων — μία από τις πιο πιεστικές ιατρικές προκλήσεις του 21ου αιώνα».
Γεννήθηκε στην Ιερουσαλήμ το 1939, έχασε τον πατέρα της σε νεαρή ηλικία και μεγάλωσε σε μια φτωχή οικογένεια στη συνοικία Γκεούλα.
Η Γιονάτ άρχισε να εργάζεται πριν από την ηλικία των 12 ετών, και όταν η οικογένειά της μετακόμισε στο Τελ Αβίβ τη δεκαετία του 1950, παρέδιδε μαθήματα μαθηματικών σε άλλους μαθητές προκειμένου να μπορέσει να πληρώσει τα δίδακτρα στο λύκειο Τιχόν Χαντάς.
Στη συνέχεια επέστρεψε στην Ιερουσαλήμ για να φοιτήσει στο Εβραϊκό Πανεπιστήμιο, από όπου απέκτησε πτυχίο στη χημεία και μεταπτυχιακό τίτλο στη βιοχημεία.
Ολοκλήρωσε το διδακτορικό της στην κρυσταλλογραφία ακτίνων Χ στο Weizmann το 1968, πριν μεταβεί στις Ηνωμένες Πολιτείες για μεταδιδακτορική έρευνα στο Πανεπιστήμιο Carnegie Mellon και στο Τεχνολογικό Ινστιτούτο της Μασαχουσέτης (MIT) για αρκετά χρόνια.
Όταν η Γιονάτ επέστρεψε στο Ισραήλ τη δεκαετία του 1970, ίδρυσε το πρώτο εργαστήριο πρωτεϊνικής κρυσταλλογραφίας στο Ισραήλ και έγινε η πρώτη που κατάφερε να παραγάγει κρυστάλλους ριβοσωμάτων.
Συνέχισε την έρευνά της στα ριβοσώματα τις επόμενες αρκετές δεκαετίες, κατά τη διάρκεια των οποίων υπηρέτησε επίσης σε διάφορους διοικητικούς ρόλους στο Weizmann, συμπεριλαμβανομένης της μακροχρόνιας διεύθυνσης του Κέντρου Δομικής Βιολογίας Mazer.
Η Γιονάτ απέσπασε πολυάριθμα βραβεία για το έργο της και ήταν η πρώτη Ισραηλινή γυναίκα που κέρδισε το Βραβείο Νόμπελ, λαμβάνοντας το βραβείο χημείας το 2009 για τις μελέτες της σχετικά με τη δομή και τη λειτουργία του ριβοσώματος. Ήταν επίσης η πρώτη γυναίκα εδώ και 45 χρόνια που κέρδισε το βραβείο χημείας.
Η Γιονάτ ήταν μέλος της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών των ΗΠΑ, της Αμερικανικής Ακαδημίας Τεχνών και Επιστημών, της Ακαδημίας Επιστημών του Ισραήλ και αρκετών άλλων διεθνών ακαδημιών.
Αναδείχθηκε επίσης σε μια ειλικρινή πολιτική φωνή, μιλώντας συχνά ενάντια στις κινήσεις της κυβέρνησης να πολιτικοποιήσει τις τέχνες και τις επιστήμες. Τάχθηκε επίσης έντονα κατά του προγράμματος δικαστικής μεταρρύθμισης της κυβέρνησης, δημοσιεύοντας ανοιχτή επιστολή το 2023 μαζί με άλλους έξι νομπελίστες, στην οποία προειδοποιούσε για «αλλαγές καθεστώτος», προσθέτοντας ότι η κίνηση αυτή θα είχε «σαφείς αρνητικές επιπτώσεις στην έρευνα και στα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, τα οποία αποτελούν την οικονομική μηχανή και τη μηχανή ασφάλειας της χώρας και εξασφαλίζουν τη συνεχή ύπαρξή της».
Αφήνει πίσω της την κόρη της, Χαγκίτ, και την εγγονή της, Νόα.
Θρηνώντας τον θάνατο της Γιονάτ, ο Πρόεδρος Ισαάκ Χέρτσογκ δήλωσε ότι «ήταν μεταξύ των κορυφαίων ερευνητών στην ισραηλινή επιστημονική ιστορία».
Την εξήρε ως μια «παγκοσμίως πρωτοπόρο γυναίκα, μια πρωτοπόρο που απέδειξε ότι η περιέργεια, η αφοσίωση σε έναν στόχο και η ασυμβίβαστη αποφασιστικότητα μπορούν να σπάσουν τα όρια της ανθρώπινης γνώσης».
Ο ηγέτης της αντιπολίτευσης Γιαΐρ Λαπίντ επαίνεσε επίσης τη Γιονάτ, αναρτώντας στο X ότι «ήταν ένας από εκείνους τους ανθρώπους που απέδειξαν στον κόσμο ότι η ισραηλινή επιστήμη μπορεί να φτάσει πιο μακριά από οτιδήποτε, και απέδειξε στον επιστημονικό κόσμο ότι οι γυναίκες μπορούν να σπάσουν κάθε γυάλινη οροφή».
«Η κληρονομιά της δεν είναι μόνο η επιστημονική της ανακάλυψη, αλλά και μια υπενθύμιση της ευθύνης του κράτους να θέσει τα θεμέλια για την επόμενη γενιά και να διατηρήσει το Ισραήλ ως μια χώρα που ενθαρρύνει την περιέργεια, την έρευνα και τη δημιουργικότητα», πρόσθεσε.
πηγή:Times of Israel