Κάρπαθος

Η Κάρπαθος, με πρωτεύουσα τα Πηγάδια, βρίσκεται στο νοτιοανατολικό Αιγαίο, ανάμεσα στην Κρήτη και τη Ρόδο, και αποτελεί το δεύτερο σε έκταση νησί της Δωδεκανήσου. Είναι ένα ορεινό νησί στο μεγαλύτερο μέρος του, δεν λείπουν, όμως, και τα πεδινά τμήματα στα νότια. Το κλίμα του νησιού είναι μεσογειακό, με ήπιους χειμώνες και δροσερά καλοκαίρια.

Η Κάρπαθος είναι ένα νησί μοναδικών αντιθέσεων. Ψηλά βραχώδη βουνά, απόκρημνες χαράδρες με δαιδαλώδεις χείμαρρους να τις διασχίζουν και πευκόφυτες πλαγιές που φτάνουν μέχρι τις ακτές δημιουργούν ένα εντυπωσιακό σκηνικό, αναδεικνύοντάς την σε ένα από τα ομορφότερα νησιά του Αιγαίου. Ακόμα πιο χαρακτηριστικό του νησιού, όμως, είναι η έμφαση που δίνουν οι Καρπάθιοι στην τήρηση των παραδόσεων, τις οποίες διατηρούν ολοζώντανες μέχρι σήμερα. Τα ήθη, τα έθιμα και οι τοπικές, παραδοσιακές ενδυμασίες δεν αποτελούν απλώς κομμάτι της ιστορίας του νησιού, αλλά μέρος της καθημερινής ζωής.

Σύμφωνα με τη μυθολογία, πρώτος κάτοικος της Καρπάθου υπήρξε ο Ιαπετός, γιος του Ουρανού και της Γαίας, πατέρας θεών και ανθρώπων πριν από την επικράτηση των ολύμπιων θεών.

Τα παλαιότερα ίχνη ανθρώπινης παρουσίας στην Κάρπαθο ανάγονται στο τέλος της νεολιθικής περιόδου (4000-3000 π.Χ.) και οι πρώτοι κάτοικοι φαίνεται πως έφτασαν στο νησί από τη Μικρά Ασία. Περίπου το 2000 π.Χ., Μινωίτες άποικοι από την Κρήτη εγκαθίστανται στην Κάρπαθο. Κατά την νεοανακτορική περίοδο της Κρήτης (περίπου 1700-1450 π.Χ.), η Κάρπαθος έχει αυξημένο πληθυσμό και παρουσιάζει οικονομική και πολιτιστική ανάπτυξη. Τους Μινωίτες διαδέχονται οι Μυκηναίοι, αν και ο μινωικός χαρακτήρας του πολιτισμού της Καρπάθου διατηρείται μέχρι το τέλος της εποχής του χαλκού. Από το τέλος της εποχής του χαλκού μέχρι την αρχαϊκή περίοδο, δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για την ιστορία του τόπου, ωστόσο, οι ιστορικοί συγκλίνουν στην άποψη ότι οι Δωριείς κυριαρχούν στο νησί. Κατά την κλασική και ελληνιστική περίοδο, η Κάρπαθος παρουσιάζει εκ νέου πολιτιστική και οικονομική ακμή, με επίκεντρο την πρωτεύουσά της, την Κάρπαθο, το σημερινό Απέρι. Επίνειό της τότε ήταν το Ποσείδιο (τα σημερινά Πηγάδια, η σύγχρονη πρωτεύουσα του νησιού).

Μετά το 478 π.Χ., η Κάρπαθος γίνεται μέλος της Α’ Αθηναϊκής Συμμαχίας. Το 404 π.Χ., με τη λήξη του Πελοποννησιακού Πολέμου, υποτάσσεται στους Σπαρτιάτες, αλλά, ύστερα από τη ναυμαχία της Κνίδου (394 π.Χ.), επανέρχεται στους Αθηναίους.

Με την υποταγή της στους Ρωμαίους, η Κάρπαθος αποκτά στρατηγική σημασία, αφού αποτελεί έναν από τους τρεις μεγάλους ναύσταθμους της Ρώμης στη Μεσόγειο, θέση την οποία εξακολουθεί να κρατά και επί βυζαντινής αυτοκρατορίας. Κατά τη διακυβέρνηση του Διοκλητιανού (284-305 μ.Χ.), εντάσσεται στην Επαρχία των Νήσων, ενώ την περίοδο του Ηρακλείου (610-641 μ.Χ.) περνά σε αυτή της Κρήτης.

Την εποχή αυτή ακολουθούν τρεις, περίπου, αιώνες παρακμής και ερήμωσης. Οι αλλεπάλληλες πειρατικές επιδρομές αναγκάζουν τους κατοίκους των παραθαλάσσιων οικισμών να τους εγκαταλείψουν και να δημιουργήσουν τα μεσαιωνικά ορεινά χωριά που διατηρούνται μέχρι σήμερα.

Μεταξύ του 1204 και του 1312, η Κάρπαθος γίνεται μήλον της έριδος για Βυζαντινούς, Γενουάτες, Ιωαννίτες Ιππότες και Ενετούς. Οι τελευταίοι, με αρχηγό τους τον Αντρέα Κορνάρο, επικρατούν, τελικά, και διατηρούν τον έλεγχο της Καρπάθου και της Κάσου μέχρι το 1538, οπότε το νησί καταλαμβάνουν οι Τούρκοι.

Το 1821, η Κάρπαθος επαναστατεί και συμμετέχει στον αγώνα της ανεξαρτησίας. Με το τέλος, όμως, της επανάστασης, παραμένει, μαζί με τα άλλα Δωδεκάνησα, τμήμα της οθωμανικής αυτοκρατορίας. Το 1912, την τουρκική κατοχή διαδέχεται η ιταλική. Το 1944, οι Καρπάθιοι ξεσηκώνονται ενάντια στους Ιταλούς και ζητούν τη βοήθεια των Άγγλων, οι οποίοι καταλαμβάνουν το νησί. Τελικά, το Μάρτιο του 1948 η Κάρπαθος, μαζί με τα υπόλοιπα Δωδεκάνησα, ενσωματώνεται οριστικά με την Ελλάδα.