Η Σάμος και η ιστορία της

Ως πρώτοι κάτοικοι της Σάμου αναφέρονται οι Κάρες και οι Λέλεγες (6000-3000 π.Χ.). Το 1500 π.Χ., οι Μινωίτες καταλαμβάνουν τη Σάμο και εγκαθίστανται εκεί, ενώ από το 1360 π.Χ. (ίδρυση της Σάμης) περνά στην κυριαρχία των Μυκηναίων. Ο Αγκαίος ανακηρύσσεται πρώτος βασιλιάς της Σάμου και χρήζει διάδοχό του τον τρίτο του γιο, το Σάμο, από τον οποίο το νησί παίρνει το όνομά του.

Περίπου το 900 π.Χ., καταφθάνουν στο νησί οι Ίωνες, ενώ από το 800 π.Χ. το νησί περνά στην Πανιώνιο Συμμαχία. Στα χρόνια που ακολουθούν, η Σάμος παρουσιάζει εντυπωσιακή ανάπτυξη, τόσο σε οικονομικό όσο και σε στρατιωτικό επίπεδο. Το 550 π.Χ. ξεκινά η περίοδος διακυβέρνησης του Πολυκράτη, η οποία καθιστά τη Σάμο ένα από τα σημαντικότερα πνευματικά κέντρα του αρχαίου ελληνικού κόσμου, αφού συγκεντρώνεται στο νησί πλήθος επιστημόνων, αρχιτεκτόνων και καλλιτεχνών και κατασκευάζονται τα περισσότερα σημαντικά μνημεία του, όπως ο ναός της Ήρας, το τείχος της αρχαίας πόλης της Σάμου και το Ευπαλίνειο όρυγμα. Μελανό σημείο της εποχής είναι οι τεταμένες σχέσεις του Πολυκράτη με το μεγάλο φιλόσοφο και μαθηματικό Πυθαγόρα, που τον οδήγησαν να εγκαταλείψει το νησί.

Το 520 π.Χ., η Σάμος περνά στα χέρια των Περσών, όμως ελευθερώνεται και πάλι με τη ναυμαχία της Μυκάλης, το 420 π.Χ. Για λίγα χρόνια μετέχει στην Αθηναϊκή Συμμαχία, όμως λόγω προστριβών με τους Αθηναίους καταλαμβάνεται από αυτούς και ερημώνεται. Οι κάτοικοι του νησιού επιστρέφουν στον τόπο τους το 332 π.Χ., στα χρόνια του Μεγάλου Αλεξάνδρου.

Από το 130 π.Χ. μέχρι το 390 μ.Χ., αποτελεί κτήση της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας. Στη συνέχεια, περνά στα χέρια των Βυζαντινών, όμως, στη συνέχεια, γνωρίζει μια μακρά περίοδο συνεχών επιδρομών και κατακτήσεων από διάφορες φυλές (Γότθοι, Ούννοι, Τούρκοι, πειρατές του Αιγαίου, Σταυροφόροι, Βενετοί και Γενουάτες).

Το 1475, η Σάμος καταλαμβάνεται από τους Οθωμανούς και οι κάτοικοι εγκαταλείπουν μαζικά το νησί. Ο εποικισμός της ξεκινά και πάλι περί το 1570 και, με τα μοναδικά προνόμια που απολαμβάνει, το νησί αναπτύσσεται. Το 1771, απελευθερώνεται από τους Ρώσους, έπειτα από το ρωσοτουρκικό πόλεμο, όμως, λίγα χρόνια μετά, ξαναπερνά στην κυριαρχία των Οθωμανών και τα προνόμια του νησιού σταδιακά περιορίζονται, μέχρι το ξέσπασμα της ελληνικής επανάστασης.

Η Σάμος έχει σημαντικό ρόλο στον απελευθερωτικό αγώνα των Ελλήνων. Στις 6 Αυγούστου 1824 λαμβάνει χώρα η ναυμαχία στα στενά της Μυκάλης, στην οποία ο τουρκικός στόλος καταστρέφεται σχεδόν ολοκληρωτικά. Παρά τις εξελίξεις αυτές, χρειάζεται να περάσουν περίπου άλλα 90 χρόνια μέχρι η Σάμος να ελευθερωθεί οριστικά και να ενσωματωθεί με την Ελλάδα. Κατά τη διάρκεια των Βαλκανικών πολέμων, η σαμιακή βουλή καταργεί την τουρκική ηγεμονία (11 Νοεμβρίου 1912) και κηρύσσει την ένωση του νησιού με την Ελλάδα, η οποία επισημοποιείται στις 2 Μαρτίου του επόμενου έτους.